गोदावरी नदीच्या दक्षिण तीरावर, दैत्यगुरु (राक्षसांचे गुरू) शुक्राचार्यांची तपोभूमी म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या पवित्र भूमीवर, सुमारे एकशे सत्तर वर्षांपूर्वी जगाला श्रद्धा (श्रद्धा), सबुरी (संयम), शांती, आंतरधर्मीय सद्भाव, समता आणि इलाकामी (दबभूमि) यांची शिकवण देणाऱ्या श्रीसाईबाबांचे आगमन झाले. राक्षस) देवभूमी (देवांची भूमी) बनली. श्रीसाईबाबांच्या चरणस्पर्शाने भूमीचा प्रत्येक भाग पवित्र झाला. जवळपास साठ वर्षे जगल्यानंतर बाबांनी शेवटचा श्वास द्वारकामाई मंदिरात घेत येथील वातावरणात विलीन झाले. त्यांचा पवित्र देह बुट्टीवाड्यातील समाधीच्या कुशीत विसावला आहे. भक्तांच्या हाकेला तत्पर असलेले श्री साईबाबा आजही जगभरातील कोट्यवधी भक्तांना साक्ष देत आहेत की शिर्डीत जो कोणी पाऊल टाकेल त्याला सुख-समृद्धी लाभेल.

श्रीसाईबाबांच्या जीवनकाळात, प्रसाराचे तुटपुंजे साधन असूनही, जगभरातून लोक शिर्डीला येतात आणि बरेच दिवस मुक्काम करतात. “माझे भक्त जगात कुठेही असले तरी मी त्यांना इथे आणीन, शिर्डीत मुंग्यांसारखी गर्दी होईल” हे बाबांचे म्हणणे आजचे सत्य आहे असे वाटते. जात, धर्म, पंथ, देश या भेदांवर मात करून मानवजातीच्या कल्याणासाठी प्रगट झालेल्या, देशाचे राष्ट्रपती, पंतप्रधान, राजकारणी, शास्त्रज्ञ, उद्योगपती, उच्चपदस्थ, न्यायव्यवस्था आणि प्रशासन, सिने कलाकार आणि समाजशास्त्रीय मान्यवरांसह कोट्यवधी मान्यवरांची श्रद्धा प्रस्थापित झाली आहे.

1858 च्या सुमारास श्रीसाईबाबांचे शिर्डीत आगमन झाले. बाबांचा धर्म, जात, पंथ, मूळ, नाव हे अजूनही रहस्य आहे. त्याबाबत खात्रीलायक माहिती नाही. बाबा शिर्डीला आले तेव्हाच ‘साई’ हे नाव देण्यात आले. श्रीसाईबाबांनी भक्तांमध्ये मानवतेचे प्रेम पेटवले. श्रीसाईबाबांना गरीब, दुर्बल आणि प्राणी प्रिय होते. त्यांच्या अडचणी, संकटात बाबा त्यांना मदत करायचे. शिर्डीतील प्रदीर्घ वास्तव्यादरम्यान बाबांनी स्वतः अनेक भक्तांचे आजार बरे केले. श्रीसाईबाबांनी श्रद्धा (श्रद्धा) आणि सबुरी (संयम) ची शिकवण दिली आहे. बाबांनी स्वतः प्रज्वलित केलेल्या धुनीतील उडीच्या साहाय्याने अनेक भक्तांचे असाध्य रोग बरे होतात आणि ती ज्योत आजही तेवत आहे, अशी भाविकांची श्रद्धा आहे. अशा या महान अवतारी पुरुषाची कीर्ती सर्वत्र पसरली आणि सर्व धर्माचे भक्त श्रीसाईबाबांकडे आकर्षित होऊ लागले. भक्त श्रीसाईबाबांच्या चरणी आशीर्वाद घेण्यासाठी येत असत आणि वस्तू किंवा पैशाने दक्षिणा देत असत. आजही जगभरातून सर्व धर्माचे आणि धर्माचे लोक श्री साईबाबांच्या समाधीला भेट देण्यासाठी येतात, त्यामुळे या श्री साईबाबांच्या समाधी मंदिराने, एकात्मिक आणि वैश्विक मंदिराचे रूप धारण केले आहे.

श्रीसाईबाबांच्या इच्छेनुसार, नागपूरचे गोपाळराव उर्फ ​​बापूसाहेब बुट्टी यांनी 1914 मध्ये बुट्टीवाड्याचे बांधकाम सुरू केले. त्यांना हवेलीच्या तळघरात मुरलीधरची मूर्ती ठेवायची होती. बाबांचे शेवटचे शब्द, “कृपया मला वाड्यात घेऊन जा” शेवटी प्रत्येकाचा निर्णय झाला. बाबा स्वतः मुरलीधर झाले. (अध्याय 44, श्लोक 36, श्री साई सच्चरित्र) श्री साई बाबा भारतत्य शुद्ध सौर 7 शके 1840, अश्विन शुद्ध दशम, मंगळवार, 15 ऑक्टोबर, 1918 रोजी दुपारी पाच दैवी तत्त्वांसह एक झाले. श्री साईबाबांच्या शेवटच्या आज्ञेचे पालन करून, “मला वाड्यात घेऊन जा,” बुट्टीसह सर्व भक्तांनी मुरलीधरसाठी बनवलेल्या तळाच्या जागी समाधी बांधण्याचा निर्णय घेतला. श्री साईबाबांनी त्यांची प्रत्यक्ष उपस्थिती सोडल्यानंतर, बाबांच्या इच्छेनुसार त्यांचे पवित्र शरीर नागपूरचे लक्षाधीश स्वर्गीय गोपाळराव मुकुंद बुट्टी यांनी बांधलेल्या भव्य वाड्यात ठेवण्यात आले. आणि, तीच जागा आता समाधी मंदिर म्हणून ओळखली जाते. काही भक्तांच्या इच्छेनुसार, मुख्य भक्तांची एक आयोजन समिती तयार करण्यात आली आणि त्या समितीने तेव्हापासून त्यांची साधू म्हणून पूजा करण्यास सुरुवात केली. आणि भंडाराच्या दिवसापासून म्हणजेच 27 ऑक्टोबर 1918 पासून साई समर्थ साईनाथ कोठी नावाचा निधी सुरू झाला.